අත්තවාද උපාදානය යනු, ආත්මයක් ඇත යන අදහස දැඩිව ග්රහණය කර ගැනීමයි.
විසියාකාර සක්කායදිට්ඨියට නමකි. මෙහිදී විසි ආකාර සක්කාය දිට්ඨියත් විස්තර සහිතව පැහැදිලි කර දෙනු ලැබේ.
අස්සුතවා පුථුජ්ජනෝ (අශ්රැතවත් පෘථග්ජනයා):
ත්රිපිටක ධර්මය පිළිබඳ අවබෝධයකින් තොර වූ පෘතග්ජනයා යනු කවුද? "අස්සුතවා" යනු අසා නැති යන අර්ථය ඇති වචනයකි. මින් අදහස් කරන්නේ ධර්මය පිළිබඳ ඇසීමක් හෝ තේරුම් ගැනීමක් නැති බවයි. අස්ශ්රැතවත් පෘථග්ජනයා මෙසේ හඳුන්වා දිය හැකිය:
- පංච උපාදානස්කන්ධය ගැන අසා නැති, නොදන්නා කෙනෙකි.
- පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා ධාතු ගැන අසා නැති කෙනෙකි.
- චක්ඛු ධාතු, රූප ධාතු, චක්ඛු විඤ්ඤාණ ධාතු ආදී ධාතු 18 පිළිබඳව අසා නැති කෙනෙකි.
- පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ, ආකාස, විඤ්ඤාණ යන ධාතු හය පිළිබඳව අසා නැති කෙනෙකි.
- ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය, මනස යන ආධ්යාත්මික ආයතන ගැනද, රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, සිතුවිලි යන බාහිර ආයතන ගැනද ධර්මයෙන් අසා නැති කෙනෙකි.
- පටිච්චසමුප්පාදය පිළිබඳව අසා නැති කෙනෙකි.
- සතිපට්ඨාන ආදී බෝධිපාක්ෂික ධර්ම පිළිබඳව අසා නැති කෙනෙකි.
- ඉහත සඳහන් කරන ලද ධර්ම කාරණාවන් පිළිබඳව ඉගෙන ගෙන නැති කෙනෙකි.
- ඉහත සඳහන් කරන ලද ධර්ම කාරණා පිළිබඳව දැන උගත් අයගෙන් විමසීම කර නැති කෙනෙකි.
- ඉහත සඳහන් කරන ලද ධර්ම කාරණාවන් පිළිබඳව විනිශ්චය හෙවත් තේරුම් ගැනීම නොකළ කෙනෙකි.
- ඔහු බොහෝ කෙලෙස් උපදවන බැවින් පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- සක්කාය දිට්ඨිය නසා (ප්රහාණය කර) නැති බැවින් පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- බොහෝ ශාස්තෘන් වහන්සේලාගේ මූණු බලමින් යන බැවින් (විවිධ ශාස්තෘවරුන් අදහන බැවින්) පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- දිව්ය ලෝක, මනුෂ්ය ලෝක, සතර අපාය ආදී උපදින ගතිවලින් වැසී ඇති බැවින් හෝ පිහිටක් නොලැබූ තැනැත්තා යන අර්ථය ඇතිව පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- සසරගාමී බොහෝ කුසල අකුසල කර්මයන් රැස් කරන නිසා පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- නොයෙක් ඕඝයන්ගෙන් (සැඩපහරින්) පාවී යන නිසා පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- නොයෙක් කෙලෙස් තැවිලිවලින් තැවෙන නිසා පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි
- කෙලෙස් දැවිල්ලෙන් දැවෙන නිසා පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- බොහෝ පංචකාම ගුණයන්හි ඇලුනු නිසාද, ගිජු වූ නිසාද, ගැටුණු නිසාද, මුලා වූ නිසාද, බැසගත් නිසාද, ඇලී සිටින නිසාද, ලැගගෙන සිටින නිසාද, පරිබෝධ කරගත් නිසාද පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- මහත් වූ පංචනීවරණයන්ගෙන් අමුණන ලද නිසාද, වට කරන ලද නිසාද, ආවරණය කරන ලද නිසාද, වැසී ගිය නිසාද, සැඟවුණු නිසාද, යටිකුරු කරන ලද නිසාද පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- මහත් වූ ගණ පථය ඉක්මවූ, ආර්ය ධර්මයට පිටුපාන ලද, නීච ධර්මයන්හි හැසිරෙන ජනයන්ට ඇතුළත් වන නිසාද පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
- සීල ගුණයෙන්, බහුශ්රැත ගුණයෙන්, ධුතාංග ගුණයෙන් යුක්ත වූ ආර්යයන් සමඟ මිශ්ර නොවන නිසාද පෘථග්ජන යනුවෙන් හඳුන්වයි.
ලෝකයෙහි පෘථග්ජනයෝ දෙදෙනෙක් සිටිති. ධර්මය පිළිබඳ අසා නැති අන්ධ පෘථග්ජනයා පළමුවැන්නාය; ධර්මය පිළිබඳ අසා ඇති, තෙරුවන් සරණ ගිය කල්යාණ පෘථග්ජනයා දෙවැන්නාය.