ථීන යනු සිතෙහි අලසබවය. මිද්ධ යනු චෛතසික ධර්මයන්ගේ හෙවත් සිතුවිලිවල අලසබවය. මිද්ධ යනුවෙන් කායික අලසබවද සමහර තැනක දක්වා තිබේ. කායික මානසික අලසබව ථීනමිද්ධයයි.
ථීනමිද්ධය ඇතිවීමට හේතු:
- නිදිමත
- අලසබව
- ඇඟමැලි කැඩීම
- කුසල ධර්මයන්හි නොඇලීම හෙවත් අරතිය
- අධික සීතල ඇතිවීම
- අධික උෂ්ණත්වය ඇතිවීම
- අධික වෙහෙසකර බව
- “හෙට වැඩක් කරන්නට ඇත" යැයි සිතා විවේක ගත යුතු යැයි සිතීම
- “හෙට ගමනක් යාමට ඇත, එබැවින් විවේක ගත යුතුය" කියා සිතීම
- “අද වැඩ කරන ලදී, බොහෝ මහන්සිය, විවේක ගත යුතුයි" කියා සිතීම
- “අද මම රෝගාතුරුව සිටිමි, එබැවින් විවේක ගත යුතුය" කියා සිතීම
- "රෝගයෙන් සනීප වූවා පමණි, එබැවින් විවේක ගත යුතුය" කියා සිතීම
මෙසේ නොයෙක් කාරණාවන් මූලික කරගෙන සමහර අය කළ යුතු බුද්ධ වන්දනා ආදී වත්පිළිවෙත් නොකරති; භාවනා කිරීම් ආදී දෙය නොකරති. ධර්මය ඉගෙන ගැනීම් ආදියද, ධර්ම දේශනා කිරීමද, ධර්ම ශ්රවණය කිරීමද, වත්පිළිවෙත් කිරීමද නොකරති.