පෙර සඳහන් කරන ලද පරිදි සූත්ර පිටකයට අනුව දස දාන වස්තු දන් දීම ආමිස දානයයි. විනය පිටකයට අනුව සිව්පසය පූජා කිරීමද ආමිස දානයයි. අභිධර්ම පිටකයට අනුව රූපාදී දාන හයද ආමිස දානයයි.
ධර්ම දානය යනු:
"ඉධලෝක පරලෝකේ දුක්ඛක්ඛය සුඛාවහස්ස, පන සම්මා සම්බුද්ධ පවේදීතස්ස ධම්මස්ස පරේසං හිතකාමතාය, දේසනා ධම්මදානං."
මෙලොව පරලොව දුක් නැති කරමින්, සැප ලබා දීම පිණිස, සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරන ලද ධර්මය, අන් අයගේ හිත සුව පිණිස දේශනා කිරීම ධර්ම දානයයි.
"සබ්බදානං ධම්මදානං ජිනාති"
සියලු දානයන් පරදවා ධර්ම දානය ජය ගනී.
ධම්මචරියා (ධර්මයෙහි හැසිරීම)
දස කුසල ධර්මයන්හි හැසිරීම ධර්මචරියා නමින් හඳුන්වනු ලැබේ. ප්රාණඝාතයෙන් වැළකීම, සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීම සහ කාම මිථ්යාචාරයෙහි හැසිරීමෙන් වැළකීම කායික ධර්මචරියාවයි.
පණ ඇති සතෙකු වීම, පණ ඇති සතෙකු බව දැන ගැනීම, ඝාතනය කිරීමට සිතක් ඇතිවීම, උපක්රම කිරීම සහ එම උපක්රමයෙන් සතා මරණයට පත්වීම යනුවෙන් ප්රාණඝාතයේදී සම්පූර්ණ විය යුතු අංග පහක් ඇත්තේය. එම අංග පහ සම්පූර්ණ වූ කල්හි ප්රාණඝාත අකුසල කර්මපථය සිදුවේ.
නුවණැති සත්පුරුෂයෝ ප්රාණඝාතයෙන් වළකිති. ඔවුන් සත්ව ඝාතනය පිණිස අවි ආයුධ තබා නොගනිති. දඬු මුගුරු තබා නොගනිති. ප්රාණඝාතයට ලැජ්ජා වෙති. සත්වයන් වෙත දයාවෙන් හෙවත් කරුණාවෙන් යුතුව ජීවත් වෙති. සියලු සත්වයන් වෙත මෛත්රී සහගත සිතින් වාසය කරති. එය උදාර වූ ධර්මචරියාවකි.
අන් සතු වස්තුවක් අන් සතු බව දැන දැන, සොරකම් කිරීමේ චේතනාවෙන් යුතුව තිබූ තැනින් ඉවත් කරන්නේ නම් එවිට සොරකමක් සිදුවෙයි. අන් සතු වස්තුව සොර සිතින් ඔසවා නැවත තබන ලද්දේ නමුත් සොරකම නමැති පාපයෙන් ගැලවීමක් නැත.
සොරකම් කිරීමෙන් වැළකී වාසය කිරීම ශ්රේෂ්ඨ වූ සත්පුරුෂ ක්රියාවකි, ධර්මචරියාවකි.
කාම මිථ්යාචාරයෙන් වැළකීම
මෙම ශික්ෂාපදයේදී කාමය කියා හඳුන්වන්නේ රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන පංචකාම වස්තූන් නොවේ. මෙහිදී කාමය යනු පර ස්ත්රීන් හඳුන්වන නාමයකි. තමා සමඟ අතිනත ගෙන සිටින කාන්තාව හැරුණු විට අන් සියලු කාන්තාවෝ මෙම ශික්ෂා පදයේදී 'කාම' යන වචනයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. එබඳු ස්ත්රීන් කෙරෙහි වරදවා හැසිරීම කාම මිථ්යාචාරයයි.
කාම මිථ්යාචාරයෙහි යෙදීම පිණිස සිතක් ඇතිවීම සහ මාර්ගයෙන් මාර්ගය ප්රවේශ කිරීම යනුවෙන් මෙම ශික්ෂා පදය කැඩීමට හේතුවන අංග දෙකක් තිබේ. මෙහි මාර්ගය යනු පුරුෂ ලිංගයට හෙවත් පුරුෂ නිමිත්තට නමකි. දෙවනුව යෙදෙන මාර්ගය යනු මුඛය, යෝනිය, ගුදය හඳුන්වන නාමයකි. පිරිමි කෙනෙකු තම පුරුෂ ලිංගය කාන්තාවකගේ මුඛයට හෝ ගුදයට හෝ යෝනියට හෝ ප්රවේශ කරන්නේ නම් මෙම ශික්ෂා පදය බිඳී යයි. තම ස්වාමිපුරුෂයා නොවන යම් පුරුෂයෙකුගේ ලිංගයක් තමාගේ මුඛයට හෝ ගුදයට හෝ යෝනියට හෝ ප්රවේශ කරවා ගැනීමෙන් කාන්තාව මෙම ශික්ෂා පදය උල්ලංඝනය කරයි; සීලය බිඳ ගනී.
කාමය සහ පංචකාමය
කාමේසු මිච්ඡාචාරා යන ශික්ෂාපදයේදී රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන පංචකාම වස්තූන් 'කාමය' යනුවෙන් ගැනීම වැරදි සහගතය. එසේ කාමය යනුවෙන් ගත් කල්හි සිංදුවක් ඇසූ පමණින්ද, මලක සුවඳක් ආඝ්රාණය කළ පමණින්ද, රසවත් ආහාරයක් අනුභව කළ පමණින්ද, සුව පහසු ස්පර්ශයක් ලැබුණු පමණින්ද මේ ශික්ෂා පදය බිඳී යන්නේය.
ගිහි ජීවිතය වනාහි පංච කාම වස්තූන්ගෙන් ආඪ්යමත් වූ එකකි. ඔවුනට ලස්සන දේ බැලීම, මිහිරි ශබ්ද ඇසීම, සුවඳ ඇඟ ගැල්වීම, සුව පහසු ඇඳන්, කොට්ට, මෙට්ට ආදිය පරිහරණය කිරීම, රසවත් ලෙස ආහාරපාන අනුභව කිරීම වරදක් නොවේ. එබැවින් විශේෂයෙන් කාම මිථ්යාචාරය යනු කුමක්දැයි නිවැරදිව පෙර සඳහන් කර කරන ලද පරිදි තේරුම් ගත යුතුමය.