පොත් ලැයිස්තුව

• 1. ​රූපං අත්තතෝ සමනුපස්සතී.

රූපය ආත්මය වශයෙන් සලකයි.

රූපයත් ආත්මයත් එකක් යැයි සිතීම රූපය ආත්මය වශයෙන් සැලකීමයි. රූපය නිත්‍ය දෙයකි, රූපය ස්ථිර දෙයකි, රූපය සදාකාලික දෙයකි, රූපය වෙනස් නොවන දෙයකි. රූපය ඉර හඳ සේ හැමදාම පවතින්නේය. මෙම අදහස රූපය ආත්මය වශයෙන් සලකයි යන සක්කාය දිට්ඨියයි. තවත් විදිහකින් කිවහොත්, රූපය මමය, මම රූපය කියා සිතීම මින් අදහස් කරයි. ඇවිලෙන තෙල් පහනක් තිබෙයි. එහි ගින්දරත් වර්ණයක් එකක් යැයි සිතයි. යම් ගින්දරක් වේද එය වර්ණයයි. යම් වර්ණයක් වේද එය ගින්දරයි. ඒ ආකාරයෙන්ම, යම් රූපයක් වේද එය ආත්මයයි, යම් ආත්මයක් වේද එය රූපයයි කියා සිතන ස්වභාවය මෙම සක්කාය දිට්ඨියයි.

• 1. ​රූපවන්තං වා අත්තානං සමනුපස්සති.

ආත්මය අරූපී දෙයක් යැයි සිතා එය රූපයෙන් හටගත්තේය යනුවෙන් සිතන ස්වභාවය දෙවන සක්කාය දිට්ඨියයි. මෙම සක්කාය දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තෝ වේදනා, සංඥා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන අරූපී ධර්ම ආත්මය ලෙස සලකති.. ආත්මය අරූපී දෙයක් ලෙස ගෙන එම ආත්මය රූපයකින් යුක්තය යනුවෙන් හිතයි. සෙවනැල්ලක් ඇති ගසක් මෙනි. සෙවනැල්ල සහිත ගසක් ඇත. මේ ගසකි. එය සෙවනැල්ල සහිතය කියන්නාක් මෙන්ම, මේ ආත්මයය, එය රූපයක් සහිතය යනුවෙන් සිතීම මෙම සක්කාය දිට්ඨියයි.

• 1. ​අත්තනි වා රූපං

ආත්මය තුළ රූපය ඇත.

​මෙම තුන්වන සක්කාය දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තා අරූපයම ආත්මය වශයෙන් සලකයි. අරූපය යනු වේදනා, සංඥා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන ස්කන්ධයෝය. එම අරූපයම ආත්මය වශයෙන් ගෙන, මලක සුවඳ පවතින්නාක් මෙන්, ආත්මය තුළ රූපය ඇතැයි පවසයි.

• 1. රූපස්මිං වා අත්තානං

රූපය තුළ ආත්මය ඇත.

​මෙම සක්කාය දිට්ඨිය ඇති තැනැත්තා අරූපයම ආත්මය වශයෙන් සලකයි. අරූපය ආත්මය වශයෙන් සලකා එම ආත්මය රූපය තුළ ඇතැයි සිතයි. කරඬුවක් තුළ මැණිකක් තිබෙන්නාක් මෙනි. කරඬුවට උපමා කර ඇත්තේ රූපයයි. මැණිකට උපමා කර ඇත්තේ ආත්මයයි. කරඬුව තුළ මැණිකක් තිබෙන්නාක් මෙන්, රූපය තුළ ආත්මය ඇතැයි ඔවුහු පවසති.

මේ ආකාරයෙන්ම සෙසු ස්කන්ධයන් තුළ සක්කාය දිට්ඨිය හටගන්නා ආකාරය තේරුම් ගත යුතුය.