ඛන්ති යනු ඉවසීමයි. සම්බුද්ධ ශාසනය තුළ ඇති ගුණධර්මයන් අතරින් ඉවසීම යනු ඉතා ශ්රේෂ්ඨ ගුණධර්මයකි. "ඛන්ති පරමං තපෝ තිතික්ඛා" යනුවෙන් ඉවසීම ශ්රේෂ්ඨම තපස බව ධම්මපදයෙහි දක්වන ලදී. "ඛන්ත්යාභියෝ න විජ්ජති" - ඉවසීමට වඩා උතුම් ගුණධර්මයක් නැතැයි එම පාඨයෙන් දේශනා කළහ. තරහ ගත යුතු අවස්ථාවදී තරහ නොගෙන සිටීම ඉවසීමයි. කෙලෙස් නූපදවා ගත යුතු අවස්ථාවදී කෙලෙස් නූපදවා සිටීම ඉවසීමයි. අප මහා බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ශාන්තිවාදී තාපසව මහත්සේ ඉවසීම පුරුදු කළහ. කලාඹූ නමින් හඳුන්වන රජ කෙනෙක්ද ශාන්තිවාදී තාපසතුමාට වධකයෙකු ලවා මහත්සේ හිරිහැර කළහ. කස පහර 1500ක් ගැසූහ. අත් පා කපා දැමූහ. කන් පෙති කපා දැමූහ. නාසිකාව කපා දැමූහ. ඒත් තාපසතුමා ඉවසූහ. එම ඉවසීම ඉතා ශ්රේෂ්ඨය. බෞද්ධ වන අප ආදර්ශයට ගත යුත්තේ ඒ උතුම් ඉවසීමයි. ධර්ම මාර්ගයෙහි ගමන් කරන සත්පුරුෂයන් විසින්ද ඉවසිය යුතු කාරණා රාශියක් තිබේ. ඒවා සබ්බාසව සූත්රය ආදී බොහෝ දේශනාවල සඳහන්ය.
"කතමේ ච භික්ඛවේ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා?" -
මහණෙනි, ඉවසීමෙන් ප්රහාණය කළ යුතු ආශ්රව මොනවාද?
"ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛු පටිසංඛා යෝනිසෝ ඛමෝ හෝති සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය."
මේ බුද්ධ ශාසනයෙහි භික්ෂුව නුවණින් සලකා සීතල ඉවසයි, උෂ්ණත්වය ඉවසයි, කුසගින්න ඉවසයි, පිපාසය ඉවසයි.
"ඩංසමකසවාතාතපසිරිංසපසම්ඵස්සානං,"
ඇට මැස්සන්ගෙන් වන පීඩා ඉවසයි, මදුරුවන්ගෙන් වන පීඩා ඉවසයි, සුළඟින් වන පීඩා ඉවසයි, අව්වෙන් වන පීඩා ඉවසයි, සර්පයන්ගේ ස්පර්ශයෙන් වන පීඩා ඉවසයි.
"දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං"
නපුරු සේ කියන ලද, නපුරු සේ පැමිණෙන ලද වචනයන් ඉවසයි.
"සාරීරිකානං වේදනානං දුක්ඛානං තිප්පානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකෝ හෝති."
දුක් වූ, තියුණු වූ, ගොරෝසු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, අමනාප වූ, දිවි තොර කරන්නා වූ, උපන්නා වූ ශාරීරික වේදනා ඉවසයි.
"යං හිස්ස භික්ඛවේ අනධිවාසයතෝ උප්පජ්ජෙය්යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අධිවාසයතෝ ඒවංස තේ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති."
මහණෙනි, නොඉවසන්නා වූ තැනැත්තාට යම් ආශ්රව උපදිත්නම්, ඉවසන්නා වූ තැනැත්තාට දුක පිණිස පවතින කෙලෙස් දැවිලි පිණිස පවතින එම ආශ්රව නූපදිති.
"ඉමේ වුච්චන්ති භික්ඛවේ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා."
මහණෙනි, මේවා ඉවසීමෙන් ප්රහාණය කළ යුතු ආශ්රවයයි කියනු ලැබේ.
(සබ්බාසව සූත්රය - මජ්ඣිම නිකාය)
මෙහි සඳහන් කරඛන්ති සංවරය
ඛන්ති යනු ඉවසීමයි. සම්බුද්ධ ශාසනය තුළ ඇති ගුණධර්මයන් අතරින් ඉවසීම යනු ඉතා ශ්රේෂ්ඨ ගුණධර්මයකි. "ඛන්ති පරමං තපෝ තිතික්ඛා" යනුවෙන් ඉවසීම ශ්රේෂ්ඨම තපස බව ධම්මපදයෙහි දක්වන ලදී. "ඛන්ත්යාභියෝ න විජ්ජති" - ඉවසීමට වඩා උතුම් ගුණධර්මයක් නැතැයි එම පාඨයෙන් දේශනා කළහ. තරහ ගත යුතු අවස්ථාවలలోදී තරහ නොගෙන සිටීම ඉවසීමයි. කෙලෙස් නූපදවා ගත යුතු අවස්ථාවలలోදී කෙලෙස් නූපදවා සිටීම ඉවසීමයි. අප මහා බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ශාන්තිවාදී තාපසව මහත්සේ ඉවසීම පුරුදු කළහ. කලාබු නමින් හඳුන්වන රජ කෙනෙක්ද ශාන්තිවාදී තාපසතුමාට වධකයෙකු ලවා මහත්සේ හිරිහැර කළහ. කස පහර 1500ක් ගැසූහ. අත් පා කපා දැමූහ. කන් පෙති කපා දැමූහ. නාසිකාව කපා දැමූහ. ඒත් තාපසතුමා ඉවසූහ. එම ඉවසීම ඉතා ශ්රේෂ්ඨය. බෞද්ධ වන අප ආදර්ශයට ගත යුත්තේ ඒ උතුම් ඉවසීමයි. ධර්ම මාර්ගයෙහි ගමන් කරන සත්පුරුෂයන් විසින්ද ඉවසිය යුතු කාරණා රාශියක් තිබේ. ඒවා සබ්බාසව සූත්රය ආදී බොහෝ දේශනාවල සඳහන්ය.
"කතමේ ච භික්ඛවේ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා?" - මහණෙනි, ඉවසීමෙන් ප්රහාණය කළ යුතු ආශ්රව මොනවාද?
"ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛු පටිසංඛා යෝනිසෝ ඛමෝ හෝති සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය."
මේ බුද්ධ ශාසනයෙහි භික්ෂුව නුවණින් සලකා සීතල ඉවසයි, උෂ්ණත්වය ඉවසයි, කුසගින්න ඉවසයි, පිපාසය ඉවසයි.
"ඩංසමකසවාතාතපසිරිංසපසම්ඵස්සානං,"
ඇට මැස්සන්ගෙන් වන පීඩා ඉවසයි, මදුරුවන්ගෙන් වන පීඩා ඉවසයි, සුළඟින් වන පීඩා ඉවසයි, අව්වෙන් වන පීඩා ඉවසයි, සර්පයන්ගේ ස්පර්ශයෙන් වන පීඩා ඉවසයි.
"දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං"
නපුරු සේ කියන ලද, නපුරු සේ පැමිණෙන ලද වචනයන් ඉවසයි.
"සාරීරිකානං වේදනානං දුක්ඛානං තිප්පානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකෝ හෝති."
දුක් වූ, තියුණු වූ, ගොරෝසු වූ, කටුක වූ, අමිහිරි වූ, අමනාප වූ, දිවි තොර කරන්නා වූ, උපන්නා වූ ශාරීරික වේදනා ඉවසයි.
"යං හිස්ස භික්ඛවේ අනධිවාසයතෝ උප්පජ්ජෙය්යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අධිවාසයතෝ ඒවංස තේ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති."
මහණෙනි, නොඉවසන්නා වූ තැනැත්තාට යම් ආශ්රව උපදිත්නම්, ඉවසන්නා වූ තැනැත්තාට දුක පිණිස පවතින කෙලෙස් දැවිලි පිණිස පවතින එම ආශ්රව නූපදිති.
"ඉමේ වුච්චන්ති භික්ඛවේ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා."
මහණෙනි, මේවා ඉවසීමෙන් ප්රහාණය කළ යුතු ආශ්රවයයි කියනු ලැබේ.
(සබ්බාසව සූත්රය - මජ්ඣිම නිකාය)
මෙහි සඳහන් කර ඇත්තේ ඛන්ති සංවරයයි.