යඤ්ඤදේව භික්ඛවේ පච්චයං පටිච්ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං තේන තේනේව සංඛං ගච්ඡති:
චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, චක්ඛුවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති. සෝතඤ්ච පටිච්ච සද්දේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, සෝතවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති. ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති. ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති. කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති. මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මේ ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං, මනෝවිඤ්ඤාණන්තේව සංඛං ගච්ඡති.
- මහණෙනි, යම් යම් ප්රත්යයක් හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදීද, එය ඒ ඒ නමින්ම හැඳින්වෙයි:
- ඇසද හේතු කොටගෙන, රූපයද හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය චක්ඛු විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
- කනද හේතු කොටගෙන, ශබ්දයද හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය සෝත විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
- නාසයද හේතු කොටගෙන, ගඳ-සුවඳද හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය ඝාන විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
- දිවද හේතු කොටගෙන, රසයද හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය ජිව්හා විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
- කයද හේතු කොටගෙන, ස්පර්ශයද හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය කාය විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
- මනසද හේතු කොටගෙන, ධර්ම (සිතුවිලි) හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය මනෝ විඤ්ඤාණය යන නමින්ම හැඳින්වෙයි.
සෙය්යථාපි භික්ඛවේ යඤ්ඤදේව පච්චයං පටිච්ච අග්ගි ජලති, තේන තේනේව සංඛං ගච්ඡති:
කට්ඨඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, කට්ඨග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. සකලිකඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, සකලිකග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. තිණඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, තිණග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. ගෝමයඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, ගෝමයග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. ථුසඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, ථුසග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. සංකාරඤ්ච පටිච්ච අග්ගි ජලති, සංකාරග්ගිතේව සංඛං ගච්ඡති. ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ යඤ්ඤදේව පච්චයං පටිච්ච උප්පජ්ජති විඤ්ඤාණං තේන තේනේව සංඛං ගච්ඡති.
(මහා තණ්හාසංඛය සූත්රය, මජ්ඣිම නිකාය)
මහණෙනි, යම් සේ ගින්නක් යම් යම් ද්රව්යයක් (ප්රත්යයක්) හේතු කොටගෙන දැල්වෙයිද, එය ඒ ඒ නමින්ම හැඳින්වෙයි:
- දර හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය දර ගින්න (කට්ඨග්ගි) යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- ලී කැබලි (සිහින් දර කැබලි) හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය සකලික ගින්න යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- තණකොළ හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය තණ ගින්න යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- ගොම හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය ගොම ගින්න යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- තණ හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය තණ ගින්න යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- කුණු-රොඩු හේතු කොටගෙන ගින්න දැල්වේ නම්, එය කුණු රොඩු ගින්න යන නමින් හැඳින්වෙයි.
- මහණෙනි, එසේම යම් යම් ප්රත්යයක් හේතු කොටගෙන විඤ්ඤාණය උපදී නම්, එය ඒ ඒ නමින්ම හැඳින්වෙයි.