යම්කිසි කෙනෙකු තමා හට නින්දා අපහාස කරන අවස්ථාවලදී ද, වද හිංසා කරන අවස්ථාවලදී ද, ඒ සියල්ල ඉවසීම "ඛන්තී" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි. යම් කෙනෙක් තමාට නින්දා අපහාස කරන විට නොඇසුණු කෙනෙකු මෙන් කටයුතු කළ යුතුය. තමාට පීඩා පිණිස යම් දෙයක් කරන විට, එය නොදුටු කෙනෙකු මෙන් ඉවසිය යුතුය. අත්, පා, කන් සහ නාසය කැපූ අවස්ථාවේදී පවා ඉවසීමෙන් කටයුතු කළ සාන්තිවාදී තාපසතුමා මෙන් ඉවසිය යුතුය; එය උතුම් ඛන්තී ගුණයයි.
ඛන්තී (ඉවසීම - තවදුරටත්)
"සීතස්ස ඛමෝ හෝති, උණ්හස්ස ඛමෝ හෝති, ජිඝච්ඡාය පිපාසාය ඛමෝ හෝති, ඩංස-මකස-වාතාතප-සිරීසප-සම්ඵස්සානං ඛමෝ හෝති, දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං ඛමෝ හෝති, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වේදනානං දුක්ඛානං තිප්පානං ඛරානං කටුකානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකෝ හෝති."
සම්බුද්ධ ශ්රාවකයකු විසින් ඉවසිය යුතු දේවල් බොහෝ තිබේ. සීතල ඉවසිය යුතුය. උෂ්ණත්වය ඉවසිය යුතුය. කුසගින්න සහ පිපාසය ඉවසිය යුතුය. ඇටමැස්සන්ගෙන් වන පීඩා, මදුරුවන්ගෙන් වන පීඩා, සුළඟින් වන පීඩා, අව්වෙන් වන පීඩා සහ සර්පයන්ගෙන් වන පීඩා ද ඉවසිය යුතුය. නපුරු සේ කියන ලද, නපුරු සේ පැමිණෙන ලද දරුණු වචන ද ඉවසිය යුතුය. දුක් වූ, තියුණු වූ, කරකස වූ, කටුක වූ, ප්රාණය නැති කරන්නා වූ තරම් දරුණු වේදනාවන්ද ඉවසිය යුතුය.
මෙහි ඉවසීම යනුවෙන් සඳහන් කරන්නේ කෙලෙස් නූපදවා ගනිමින් ඉවසීමයි. එසේ ඉවසීම තුළින් නොයිවසන කෙනාට ඇති වන්නා වූ යම් කාමාශ්රව, භවාශ්රව, දිට්ඨාශ්රව හා අවිජ්ජාශ්රව වේ නම්, ඉවසන කෙනාට එම ආශ්රව ධර්මයෝ යටපත් වී යති.
ඛන්තී (ඉවසීම - ආදර්ශයන්)
ඉවසීම ගැන කතා කිරීමේදී අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ නොයෙක් ආත්මභාවවලදී ඉවසා වදාළ ආකාරය සිහියට නගා ගත යුතුය. අත්, පා, කන් සහ නාසය කැපූ රජතුමා කෙරෙහි වෛර සිත් නූපදවා, සාන්තිවාදී තාපසතුමා ඉවසීම ප්රගුණ කළහ. සුනාපරන්තවාසී පුණ්ණ තෙරුන් වහන්සේගේ ඉවසීමද ඉතා වැදගත් වන අතර එය අතිශය ආදර්ශ සම්පන්නය. සක් දෙව් රජතුමාගේ ඉවසීමද සක්ක සංයුත්තයෙන් දැන ඉගෙන ගත යුතුය.
ඉවසීම ඉතා වටිනා ගුණධර්මයකි. "ඛන්තී පරමං තපෝ තිථික්ඛා" යනුවෙන් දේශනා කර ඇති පරිදි, ඉවසීම උතුම්ම තපස හෙවත් උතුම්ම ශීලයයි.
පඬිතුමනි, මෙම කොටස මගින් ඉවසීම යනු දුර්වලකමක් නොව, එය මහා බෝසත් ගුණයක් බවත්, එය උතුම්ම තපස බවත් මනාව පැහැදිලි වේ.