පණ්ඩිතයෝ නම් බුදුරජාණන් වහන්සේ, පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා, අසූමහා ශ්රාවක මහරහතන් වහන්සේලා සහ සෙසු තථාගත ශ්රාවකයෝය. අතීතයෙහි වැඩසිටි සුනෙත්ත, මහා ගෝවින්ද, විදුර, සරභංග, මහෝෂධ, සුතසෝම, නිමිරාජ, අයෝඝර, අකීර්ති වැනි පණ්ඩිතයෝ ද සත්පුරුෂයන් අතර අග්රගණ්ය වෙති. මොවුන් බියට ආරක්ෂාවක් වැනිය. අඳුරට පහන් ආලෝකයක් බඳුය. කුසගින්නට ආහාරපාන ලැබීමක් වැනිය. එම සත්පුරුෂයන් ඇසුරු කරන්නෝ සියලු බිය සහ උපද්රව දුරුකර ගැනීමට සමර්ථ වෙති.
තථාගතයන් වහන්සේ වෙත පැමිණි අනන්ත අප්රමාණ දෙවියෝ ද බ්රහ්මයෝ ද මනුස්සයෝ ද ක්ලේශ ධර්මයන් ක්ෂය කළහ. සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ කෙරෙහි සිත පහදවාගෙන සිව්පසයෙන් උපස්ථාන කළ අසූදහසක් කුල පවුල් සුගතියෙහි ඉපදුනහ. එසේම මහා මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ නිසා ද, සෙසු මහා ශ්රාවකයන් වහන්සේලා නිසා ද, අතීතයේ වැඩසිටි සුනෙත්ත නම් ශාස්තෘන් වහන්සේ නිසා ද බොහෝ දෙනා සුගතිගාමී වූහ. පණ්ඩිතයන් ඇසුරු කිරීම ඒකාන්තයෙන්ම බොහෝ යහපතට හේතු වන්නේය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ අංගුත්තර නිකායේ දී දේශනා කළ සේක:
"නත්ථි පණ්ඩිතෝ භයං, නත්ථි පණ්ඩිතෝ උපද්දවෝ, නත්ථි පණ්ඩිතෝ උපසග්ගෝ."
(මහණෙනි, පණ්ඩිතයන් නිසා බයක් නැත. පණ්ඩිතයන් නිසා උපද්රව නැත. පණ්ඩිතයන් නිසා උපසර්ග නැත.)
පණ්ඩිතයෝ සුවඳවත් වූ මල් මාලාවන් බඳුය.
පූජාච පූජනීයානං
තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පිදිය යුත්තන් පිදීම උතුම් මංගල කාරණාවක් බව දේශනා කළ සේක. පිදිය යුතු පුද්ගලයෝ නම්, සියලු දෝෂයන්ගෙන් තොරවූත්, සියලු ගුණයන්ගෙන් සමන්වාගත වූත් භාග්යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ, පසේ බුදුරජාණන් වහන්සේලා සහ ආර්ය ශ්රාවකයන් වහන්සේලාය. එබඳු උතුමන් උදෙසා කරන ලද ස්වල්ප පූජාවක් පවා බොහෝ කාලයක් හිතසුව පිණිස පවතී. සුමන මාලාකාරය තමා සතු මල් පූජා කිරීමෙන් මහත් ආනිසංසයක් ලැබීම මෙයට කදිම උදාහරණයකි.
සුමන මාලාකාර ආදීන් පැවැත්වූයේ ආමිස පූජාවන්ය. එහෙත් ප්රතිපත්ති පූජාව ඊටත් වඩා මහත්ඵල මහානිසංස වේ. යම් කුලපුත්රයෙක් තෙරුවන් සරණ ගොස්, පංචශීල ප්රතිපත්තිය රකිමින්, පොහෝ දිනවල අෂ්ටාංග උපෝසථ ශීලය සමාදන් වෙමින්, සතර සංවර ශීලයෙහි පිහිටා බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා පවත්වන්නේ නම්, එවන් ප්රතිපත්ති පූජාවක ආනිසංස වර්ණනා කිරීමට කිසිවෙකුටත් නොහැක.
මහා පරිනිබ්බාන සූත්රයෙහි තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:
"යෝ ඛෝ ආනන්ද භික්ඛූ වා භික්ඛුනී වා උපාසකෝ වා උපාසිකා වා ධම්මානුධම්මපටිපන්නෝ විහරති සාමීචිපටිපන්නෝ, අනුධම්මචාරී, සෝ තථාගතං සක්කරෝති ගරුකරෝති මානේති පූජේති පරමාය පූජාය පටිපත්තියා."
පරිවර්තනය:
"ආනන්ද, යම් භික්ෂුවක් හෝ භික්ෂුණියක් හෝ උපාසක කෙනෙක් හෝ උපාසිකාවක් හෝ ධර්මානුධර්ම ප්රතිපදාවෙහි වාසය කරයි නම්, සාමීචි ප්රතිපදාවෙහි වාසය කරයි නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙයි නම්, ඔහු තථාගතයන් වහන්සේට සත්කාර කරයි, ගරු කරයි, වත්පිළිවෙත් කරයි. උන්වහන්සේව පුදයි. උතුම්ම පූජාව ප්රතිපත්තියයි.
ගිහි ගෙදර වාසය කරන සත්පුරුෂයන් විසින් බාල සහෝදරයා වැඩිහිටි සහෝදරයා පිදිය යුතුය. බාල නැගණිය වැඩිහිටි සහෝදර සහෝදරියන් පිදිය යුතුය. පුතා විසින් මව ද පිදිය යුතුය. භාර්යාව විසින් තම ස්වාමිපුරුෂයා පිදිය යුතුය. මෙසේ වැඩිහිටියන් පිදීමද කුසල ධර්මයක්ම වන්නේය. ආයු වර්ණ සැප බල ප්රඥා ලබන්නට එය හේතුවක්ම වෙයි. එබැවින් එයද මංගල කාරණාවකි.
යේ තේ මත්තෙයියා භවිස්සන්ති පේත්තෙය්යා සාමඤ්ඤආ බ්රහ්මඤ්ඤආ කුලේ ජෙට්ඨාපචායිනෝ තේ තේසං කුසලානං ධම්මානං සමාදාය වත්තිස්සන්ති තේ තේසං කුසලානං ධම්මානං සමාදානහේතු ආයුනාපි වඩ්ඪිස්සන්ති වණ්ණෙනාපි වඩ්ඪිස්සන්ති (චක්කවත්ති සීහනාද සූත්රය, දීඝ නිකාය).
ගිහි ගෙදර වාසය කරන කෙනෙකු මව පුදන්නේ නම්, පියා පුදන්නේ නම්, ශ්රමණයන් පුදන්නේ නම්, බ්රාහ්මණයන් පුදන්නේ නම්, පවුලෙහි වැඩිහිටියන් පුදන්නේ නම් එය කුසලයකි. එම කුසලය සමාදන්ව වාසය කරන තැනැත්තා එම කුසල ධර්මය හේතුවෙන් ආයුෂයෙන් වැඩෙයි, ශරීර වර්ණයෙන් වැඩෙයි යනුවෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක. එබැවින් ඒවාද මංගල කාරණාවන්ය.