අද අපි යෝගාවචරයාණන් වහන්සේ හමුවීමට පැමිණියේ මෛත්රී භාවනාව ගැන ඉගෙන ගැනීමේ කැමැත්තෙන්ය. උන්වහන්සේ අපට මෛත්රී භාවනාව මෙලෙස දේශනා කළහ:
"මෛත්රිය යනු සෙනෙහසයි. 'සිනේහ තත්ථෝ මෙත්තා' - මෛත්රිය යනු සෙනෙහසයි.
නමුත් තරුණයෙක් තුළ තරුණියක් පිළිබඳව හෝ වෙනත් කාන්තාවක් පිළිබඳව උපදින සෙනෙහස රාගයෙන් දූෂිතය. තරුණියකගේ සිත තුළ තරුණයෙකු ගැන හෝ වෙනත් පිරිමියෙකු ගැන උපදින සෙනෙහස ද රාගයෙන් දූෂිතය. මෛත්රිය යනු ඒ රාගික සෙනෙහස නොවේ. එය කුසල් චෛතසිකයකි; රාගයෙන් දූෂිත නොවූ, ද්වේෂයෙන් දූෂිත නොවූ, මෝහයට අයත් නොවූ උදාර වූ පුණ්ය චේතනාවකි.
භාවනාව ආරම්භ කිරීමේදී පළමුවෙන්ම පහසුවෙන් වාඩි විය යුතුය. තමා ඉඳගෙන සිටින ශරීරයට හිත යොමු කොට මෙසේ මෙනෙහි කරන්න:
මම වෛර නොවෙම්වා!
මම තරහ නොවෙම්වා!
මම නිදුක් වෙම්වා!
මම සුවපත් වෙම්වා!
යනුවෙන් බොහෝ වේලාවක් සිතිය යුතුය. එවිට තමන්ගේ කය සැහැල්ලු වී යන ආකාරය තමාටම දැනෙනු ඇත. ඒ මට්ටමට හිත සකස් වූවායින් පසුව, තමාගේ මව්පියන්, ගුරුවරුන් ආදී හිතවත් සත්ත්වයන් සිහි කොට, ඔවුන් තමා ඉදිරියේ සිටින්නාක් මෙන් සලකා මෙසේ මෙත් සිත පැතිරවිය යුතුය:
මගේ හිතවත් සත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා!
තරහ නොවෙත්වා!
නිදුක් වෙත්වා!
සුවපත් වෙත්වා!
යනුවෙන් බොහෝ වාර ගණනක් සිහි කළ යුතුය. ඔවුන් තමන්ගේ හිතට දැනෙන, පෙනෙන මට්ටම දක්වාම මේ මනසිකාරය පුරුදු කළ යුතුය. එක් දිනකින් එසේ කිරීමට නොහැකි වුවහොත් දින කිහිපයක් හෝ කරන්න. ඔවුන් තමාගේ හිතට රූපයක් ලෙස නොපෙනුණත්, සිත ශාන්ත බවට පත් වේ නම් එය ද ප්රමාණවත්ය.
ඉන්පසුව, මැදහත් සත්ත්වයන් (හිතවත් ද නැති, අහිතවත් ද නැති අය) සිහිපත් කරගෙන, 'මැදහත් සත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා' යනුවෙන් මෙත් සිත පතුරවන්න.
ඉන්පසුව වෛරී සත්ත්වයන්ටත් (තමාව රිදවූ, අමනාප අය), 'වෛරී සත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා' යනුවෙන් මෙත් සිත පතුරවන්න.
අවසානයේදී අප්රමාණ කොට මුළු මහත් විශ්වයටම මෙත් සිත පතුරවන්න:
සියලු සත්ත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා!
සියලු ප්රාණීහු වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා!
සියලු භූතයෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා!
සියලු පුද්ගලයෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා!
සියලු ආත්මභාව ඇත්තෝ වෛර නොවෙත්වා, තරහ නොවෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා!
මේ විදිහට මෛත්රිය කරගෙන යද්දී හොඳට මතක තියාගන්න ඕනේ; 'සියලු සත්වයෝ, සියලු ප්රාණීහු, සියලු භූතයෝ, සියලු පුද්ගලයෝ, සියලු ආත්මභාව ඇත්තෝ' කියන මේ හැම වචනයක්ම මුළු මහත් සත්ත්ව ප්රජාවම හඳුන්වන පොදු වචන වුණත්, ඒවායේ ගැඹුරු අර්ථයන් තියෙනවා:
සත්වයෝ: පංච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි තදින් ඇලී (සක්ත වී) සිටින නිසා 'සත්වයෝ' කියන වචනය භාවිතා කරනවා.
ප්රාණීහු: ශ්වාස ප්රශ්වාස (ආශ්වාස ප්රශ්වාස) දෙක ප්රාණය නම් වෙනවා. ඒ ප්රාණයෙන් යුක්ත බැවින්, ශ්වාස ප්රශ්වාස උරුම කරගත්ත අය 'ප්රාණීහු' නම් වෙති.
භූතයෝ: නොයෙක් හේතූන්ගෙන් හටගත් (හටගන්නා) බැවින් සියලු දෙනා 'භූත' නම් වෙති.
පුද්ගලයෝ: අපායට යන ස්වභාවය හෙවත් අපායට ඇද දමන කෙලෙස් සිතේ ඇති බැවින් 'පුද්ගල' (පුදු - අපාය, ගලති - වැටේ) නම් වෙති.
ආත්මභාව ඇත්තෝ: පංච උපාදානස්කන්ධයන්ගෙන් සැදුණු මේ රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ දරන බැවින් 'ආත්මභාව ඇති අය' නම් වෙති."
"ඊළඟට මෛත්රී භාවනාවේ තවත් පියවරක් පිළිබඳව අපි කතා කරමු. ලෝකයේ සිටින සියලු සත්ත්වයන් ස්ත්රී, පුරුෂ, ආර්ය, අනාර්ය, දිව්ය, මනුස්ස, අපායික යනුවෙන් කොටස් හතකට බෙදා දක්වනවා. එම කොටස් හතට මෛත්රිය වැඩීම ඊළඟට සඳහන් වෙනවා. 'විසුද්ධිමාර්ගය' වැනි උතුම් ධර්ම ග්රන්ථයන් තුළින් මේ මෛත්රී භාවනාව ඉතා විස්තර සහිතව උගන්වනවා.
සියලු ස්ත්රීහු වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු පුරුෂයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු ආර්යයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු අනාර්යයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු දෙවියෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු මනුස්සයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
සියලු අපායික සත්ත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
ඔය විදිහට ටිකෙන් ටික මෛත්රිය පුරුදු කරන්න. ඔය ක්රමය හොඳින් පුරුදු වුණාට පසුව, තවදුරටත් මෛත්රිය වඩන්න කැමති නම් 'දිශා වශයෙන්' මෛත්රී වඩන්නත් පුළුවන්.
පළමුවෙන්ම නැගෙනහිර දිශාව ගෙන මෙසේ මෙත් සිත පතුරවන්න:
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු සත්ත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු ප්රාණීහු වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු භූතයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු පුද්ගලයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු ආත්මභාව ඇත්තෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
එතැනින් නොනැවතී, නැගෙනහිර දිශාවටම අදාළව අර කලින් සඳහන් කළ පුද්ගල කොටස් හත ද මෙලෙස එකතු කරන්න:
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු ස්ත්රීහු වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු පුරුෂයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු ආර්යයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු අනාර්යයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු දෙවියෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු මනුස්සයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
නැගෙනහිර දිශාවේ සිටින සියලු අපායික සත්ත්වයෝ වෛර නොවෙත්වා! තරහ නොවෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා! සුවපත් වෙත්වා!
මේ ආකාරයට නැගෙනහිර දිශාව අවසන් කර, අනෙක් දිශාවන් නවයටම (බස්නාහිර, උතුර, දකුණ, ගිනිකොණ, වයඹ, ඊසාන, නිරිත, උඩ, බිම) මේ මෛත්රී සහගත චේතනාවන් අනුපිළිවෙලින් පැතිරවිය යුතුයි."