කාමයන්ගෙන් නික්මීම නෙක්ඛම්මයයි. එය ඉතා උසස් වූ ගුණයකි. ස්වකීය භාර්යාවගෙන් සතුටු වීමද වැරදි කාමයන්ගෙන් ඉවත් වීමකි; ස්වකීය ස්වාමිපුරුෂයාගෙන් පමණක් සතුටු වීමද වැරදි කාමයන්ගෙන් ඉවත් වීමකි. එයද එක්තරා ආකාරයක නෙක්ඛම්මයකි. අටසිල් ආදිය සමාදන් වන තැනැත්තාගේ කාමයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස්ව කාම ඇසුරෙන් වැලකීම ඉතා ප්රබල වූ නෙක්ඛම්මයකි. දසසිල් රැකීමද උදාර වූ නෙක්ඛම්මයකි. අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ බොහෝ ජීවිතවලදී තාපස ජීවිත ගත කරමින් හෝ පැවිදි ජීවිත ගත කරමින් හෝ නෙක්ඛම්මය පාරමිතාවක් ලෙස පරිපූර්ණ කළ සේක. නෙක්ඛම්මයද සත්ත්වයකු නොවන, පුද්ගලයකු නොවන ධාතු ස්වභාවයකි; ඒ බව තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.