"බාහිරට විසිරුණු ඡන්දය" යනු යෝගාවචරයා දැඩි කැමැත්තෙන් යුතුව භාවනා කරන විට, ඔහුගේ සිත බාහිර වූ රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන පංච කාම ගුණයන් කෙරෙහි විසිරී යාමයි; හෙවත් ඒවා තුළට ගමන් කරමින්, එම කාම අරමුණු නැවත නැවත සිහිපත් වීමයි.
එවැනි අවස්ථාවක යෝගාවචරයා විසින් කළ යුත්තේ කුමක්ද? ඒ පිළිබඳ අට්ඨකථා විවරණය කෙරෙහි දැන් අවධානය යොමු කරමු.
යෝගාවචරයා භාවනා කිරීමේ කැමැත්ත (ඡන්දය) උපදවාගෙන, භාවනා කමටහන මෙනෙහි කරමින් වාඩි වී සිටින විට, ප්රියජනක පංච කාම ගුණ අරමුණු කරගෙන සිත බාහිරට විසිරී යා හැකිය. එකල්හි ඔහු "මාගේ සිත බාහිරට විසිරුණේය" යන්න මැනවින් සිහියෙන් දැනගත යුතුය.
ඉන්පසු, සංසාරයේ බියකරු බව සහ අනිත්ය බව පෙන්වන අනමතග්ග සූත්රය, සතර අපායේ සහ ජරා-මරණ ව්යසනයන්හි බියකරු බව පෙන්වන දේවදූත සූත්රය, මහා දාන පින්කම්වලට වඩා චිත්ත භාවනාවේ අගය පෙන්වන වේලාම සූත්රය සහ අනාගතයේදී භාවනාවට බාධා පමුණුවන ලෙඩරෝග, දුර්භික්ෂ ආදී බිය පෙන්වන අනාගතභය සූත්රය ආදී සූත්ර දේශනාවන්හි අන්තර්ගත කරුණු ගැඹුරින් මෙනෙහි කළ යුතුය.
මෙසේ උතුම් සූත්ර නමැති දණ්ඩෙන් සිතට තර්ජනය කොට, සිත දමනය කර, භාවනාවට සුදුසු පරිදි කර්මණ්ය කරගත යුතුය. ඉන්පසු නැවතත් දැඩි ඡන්දය (කැමැත්ත) උපදවාගෙන භාවනා කමටහන මෙනෙහි කිරීම කළ යුතුය. මෙසේ කාම විතර්කයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තා වූ ඡන්දය, "බාහිරට විසිරුණු ඡන්දය" (බහිද්ධා වික්ඛිත්ත ඡන්දය) යැයි කියනු ලැබේ.හගත ඡන්දය" නම් වෙයි.