යහපත් වචන, නිවැරදි වචන සම්මාවාචා නමින් හඳුන්වයි. සම්මා දිට්ඨිය මුල් වන බැවින් සම්මාවාචා වන බව පෙර සඳහන් කරන ලදී. සම්මා යන වචනයේ අර්ථය "සම්මා දිට්ඨිය මුල් වීමම" යන්නයි.
සම්මා දිට්ඨිය මුලින්ම යෙදෙයි, පූර්වාංගම වෙයි. ඒ කෙසේද? සම්මා දිට්ඨිය තුළින් මිථ්යාවාචා මිථ්යාවාචා ලෙස දැන ගනියි; සම්මාවාචා සම්මාවාචා ලෙස දැන ගනියි. එය ඔහුගේ සම්මා දිට්ඨියයි.
මිථ්යාවාචා යනු කවරේද? බොරු කීම (මුසාවාදා), කේලාම් කීම (පිසුණාවාචා), පරුෂ වචන කීම (පරුෂාවාචා), හිස් වචන කීම (සම්ඵප්පලාපා) මිථ්යාවාචාය.
සම්මාවාචා යනු කවරේද? සම්මාවාචා දෙයාකාර වේ; එනම් ලෞකික සම්මාවාචා සහ ලෝකෝත්තර සම්මාවාචා යනුවෙනි.
1. ලෞකික සම්මාවාචා
ආශ්රව සහිත වූ, පිනට අයත් වන්නා වූ, මතු සැප විපාක ගෙන දෙන්නා වූ සම්මාවාචා ඇත. (එනම් සතර ආකාර වචී දුෂ්චරිතයෙන් වැළකී සත්පුරුෂ ලෙස කතා කිරීමයි.)
2. ලෝකෝත්තර සම්මාවාචා
ආර්ය චිත්තය සමඟ යෙදෙන, අනාශ්රව චිත්තය සමඟ යෙදෙන, ආර්ය මාර්ගය හා සම්බන්ධ වූ, ආර්ය මාර්ගය වඩන තැනැත්තාගේම සතර ආකාර වූ වචී දුෂ්චරිතයන්ගෙන් යම්:
- ආරති - වැළකීම හෙවත් නොඇලීමක් වේද,
- විරති - වචී දුෂ්චරිතයන්ගෙන් වැළකීමක් වේද,
- පටිවිරති - විශේෂයෙන් වැළකීමක් වේද,
- වේරමණී - දුරු කිරීමක් වේද,
එය ලෝකෝත්තර සම්මාවාචාය.
සම්මාවාචා මාර්ගාංගයන්හි සහසම්බන්ධතාවය
මෙම ලෝකෝත්තර සම්මාවාචා උපදවා ගත් තැනැත්තා වීර්යයෙන් යුතුව මිථ්යාවාචා දුරු කරයි; වීර්යයෙන් යුතුව සම්මාවාචා උපදවා ගනියි. (එය ඔහුගේ සම්මාවායාමයයි.)
ඔහු සතිමත්ව මිථ්යාවාචා දුරු කරයි; සතිමත්ව සම්මාවාචා උපදවා ගනියි. එය ඔහුගේ සම්මාසතියයි.
මේ අනුව සම්මාවාචා සමඟ පෙර පසු නොවී, සහජාතව සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාම, සම්මාසති යන මාර්ග අංග තුන යෙදෙයි, ගමන් කරයි.